Vỏ quýt dày có móng tay nhọn

Cho đến bây giờ, trong tâm trí Anh hùng Khuất Duy Tiến vẫn còn rõ nét những hình ảnh “kinh hoàng không thể tưởng tượng được” của chuyến đi thị sát cùng Thiếu tướng (sau này là Thượng tướng) Lê Ngọc Hiền, Phó tổng Tham mưu trưởng, lên khu vực Xa Mát (thuộc huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh). “Khắp nơi là xác trẻ em, người già và phụ nữ. Xác người la liệt trong nhà, ngoài sân, sau vườn. Quân Khmer đỏ không giết người bằng súng mà chúng dùng rìu đốn củi. Anh Lê Ngọc Hiền vốn nổi tiếng là người bản lĩnh, cứng rắn, chứng kiến cảnh đó chỉ biết gọi tôi “Tiến ơi!" rồi bật khóc”, Trung tướng Khuất Duy Tiến nhớ lại.

Thời điểm Sư đoàn trưởng Khuất Duy Tiến trở lại chiến trường chỉ huy chiến đấu, ta đang gặp khá nhiều khó khăn trong tác chiến với địch. Quân Khmer đỏ liên tục bâu bám, bất ngờ tập kích vào đội hình của quân ta rồi rút chạy khiến ta phải chịu không ít tổn thất. Sau đó là những trận đánh dai dẳng, giành đi giật lại từng đoạn chiến hào, từng công sự.

Làm thế nào để chặn đứng và đẩy lùi các đợt tiến công của địch là câu hỏi hóc búa nhưng vô cùng cấp bách đối với Bộ tư lệnh Sư đoàn 320. Cán bộ, chiến sĩ của ta chiến đấu rất kiên cường, dũng cảm. Một vài chốt bị cô lập hằng tuần, khi chốt rơi vào tay địch đều trong trường hợp người chiến sĩ cuối cùng đã hy sinh. Ở đây, không phải “địch chịu được khí hậu, thời tiết khắc nghiệt, quen môi trường sống” như một số cán bộ, chiến sĩ suy nghĩ. Bởi những điều đó, ngay từ đầu phòng ngự ta đã tính đến, đã có biện pháp ngăn ngừa. Vậy, vì sao ta chưa phá được chiến thuật bu bám của địch. Mấu chốt chính là cách đánh chưa phù hợp.

Để giải quyết vấn đề trên, ngày 2-4-1978, Sư đoàn trưởng Khuất Duy Tiến trực tiếp chỉ đạo Trung đoàn 48 mở hội nghị rút kinh nghiệm. Ông nhớ lại: “Tại đây, Đại đội trưởng Đại đội 6 Trịnh Xuân Lan đề xuất, địch bu bám, đánh đằng sau thì ta cũng bu bám, đánh đằng sau nó. Và anh xin được tổ chức cho đơn vị mình làm thí điểm. Trong lần đầu tiên thực hiện phương án này, ngày 5-6, anh Lan trực tiếp chỉ huy một tổ bí mật luồn về sau lưng địch. Tại vị trí phục sẵn bên một dòng suối rộng, tổ phát hiện 5 tên địch trở về đang nói chuyện ầm ĩ. Chờ chúng khoác súng lên vai chuẩn bị lội suối, Đại đội trưởng Lan phát lệnh nổ súng. Trận đánh diễn ra không đầy 5 phút, tổ của ta diệt gọn 5 tên, nhanh chóng thu súng rồi bí mật rút quân. Những ngày tiếp theo, tổ của anh Lan còn tổ chức một số trận phục kích nữa với hiệu suất chiến đấu cao”.

Phương thức hoạt động nhỏ lẻ đạt hiệu quả cao của Đại đội 6 do Đại đội trưởng Trịnh Xuân Lan phụ trách sau đó được phổ biến cho các đơn vị trong sư đoàn học tập. Ngày 12-5-1978, một tổ hoạt động nhỏ lẻ của Đại đội 5, Tiểu đoàn 2 do Phó trung đội trưởng Nguyễn Văn Lạng chỉ huy hoạt động ở khu vực Xóm Mới đi Lò Cò đã diệt được 5 tên địch, thu 3 súng. Cùng ngày, một tổ của Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, hoạt động ở nam Xóm Giữa cũng bằng phương pháp này đã diệt được 3 tên địch, thu 2 súng.

Từ đó, phong trào thi đua với “ngọn cờ đầu hoạt động nhỏ lẻ” đã nhanh chóng nhân lên rộng khắp Sư đoàn 320 trong suốt giai đoạn phòng ngự, làm thay đổi cục diện chiến trường.