Võ Thị Thắng – Nụ cười không chỉ là một bức ảnh

Một bức ảnh có thể chỉ tồn tại trong vài giây, nhưng đôi khi nó sống lâu hơn cả người trong ảnh. Bức ảnh Võ Thị Thắng mỉm cười sau phiên tòa năm 1968 là một trong những hình ảnh như vậy. Nhưng đằng sau nụ cười thường được gọi là “nụ cười chiến thắng” là một câu chuyện dài về một cô gái trẻ đã trải qua những năm tháng tù đày.

Võ Thị Thắng sinh năm 1945 tại Long An. Tuổi thơ của bà sớm gắn với hoạt động cách mạng. Khi còn nhỏ, bà đã làm liên lạc và giúp đỡ các chiến sĩ hoạt động bí mật. Đến tuổi thanh niên, bà tham gia phong trào học sinh, sinh viên, rồi hoạt động trong lòng đô thị Sài Gòn.

Năm 1968, khi mới 23 tuổi, Võ Thị Thắng bị bắt trong lúc thực hiện nhiệm vụ. Tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn tuyên phạt bà 20 năm tù. Khoảnh khắc sau phiên tòa, trước ống kính của một phóng viên nước ngoài, cô gái trẻ nở một nụ cười. Bức ảnh ấy sau này trở thành biểu tượng gắn liền với tên tuổi Võ Thị Thắng.

Nhưng một nụ cười không thể kể hết sáu năm tiếp theo. Từ các nhà lao ở miền Nam đến Côn Đảo, Võ Thị Thắng trải qua những năm tháng bị giam cầm và tra tấn. Đến năm 1974, theo Hiệp định Paris, bà được trao trả tại Lộc Ninh. Sau chiến tranh, bà tiếp tục hoạt động và đảm nhiệm nhiều công việc trong lĩnh vực đối ngoại, phụ nữ và du lịch.

Ngày nay, người ta thường nhớ đến Võ Thị Thắng qua nụ cười trong bức ảnh năm ấy. Nhưng nếu chỉ nhớ nụ cười mà quên những năm tháng phía sau, câu chuyện sẽ trở nên quá đơn giản. Nụ cười ấy không phải là sự vô tư của một cô gái trẻ. Nó là biểu hiện của một người biết mình đang đứng trước một chặng đường rất dài, nhưng vẫn giữ được sự bình tĩnh và niềm tin của mình.