Võ Thị Thắng: Nụ cười trước vành móng ngựa

Giữa một phiên tòa mà bản án đã được định đoạt, một cô gái trẻ vẫn mỉm cười. Nụ cười ấy sau này trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Đó là Võ Thị Thắng, sinh năm 1945 tại Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An.

Từ khi còn trẻ, bà đã tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một cán bộ của lực lượng cách mạng tại miền Nam.

Năm 1968, Võ Thị Thắng bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giữ.

Tại phiên tòa, bà bị kết án 20 năm tù khổ sai.

Sau khi nghe bản án, một phóng viên đã ghi lại khoảnh khắc Võ Thị Thắng bước ra khỏi phòng xử án với nụ cười trên môi.

Khi được hỏi về nụ cười ấy, bà trả lời bằng một câu nói sau này được nhắc lại rất nhiều:

“Tôi không nghĩ mình sẽ được sống đến ngày đất nước thống nhất, nhưng nếu có thì các ông sẽ phải trả tự do cho tôi.”

Nụ cười của Võ Thị Thắng không phải sự coi thường bản án.

Đó là sự bình tĩnh của một người trẻ đã chuẩn bị tinh thần cho những năm tháng tù đày nhưng vẫn tin vào ngày đất nước hòa bình.

Bà bị đưa đi giam giữ tại nhiều nhà tù, trong đó có nhà tù Phú Quốc.

Sau Hiệp định Paris năm 1973, Võ Thị Thắng được trao trả cùng nhiều tù nhân khác.

Ngày đất nước thống nhất năm 1975, điều bà từng nói trước phiên tòa năm nào đã trở thành hiện thực.

Võ Thị Thắng sau đó tiếp tục hoạt động và đảm nhiệm nhiều vị trí trong công tác đối ngoại, phụ nữ và Quốc hội.

Bà qua đời năm 2014.

Bức ảnh người nữ chiến sĩ trẻ với nụ cười trước vành móng ngựa vẫn được lưu giữ như một biểu tượng về tinh thần kiên cường của người phụ nữ Việt Nam.

Điều khiến “nụ cười Võ Thị Thắng” sống mãi không chỉ bởi đó là một khoảnh khắc đẹp được ghi lại trong lịch sử, mà bởi phía sau nụ cười ấy là niềm tin vào một tương lai mà người phụ nữ trẻ khi ấy chưa thể biết mình có được chứng kiến hay không. Trước bản án 20 năm tù, bà không để nỗi sợ hãi quyết định thái độ của mình. Bà bình tĩnh đón nhận những gì đang chờ phía trước và giữ vững niềm tin vào ngày đất nước thống nhất. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã trở thành lịch sử, nhưng hình ảnh ấy vẫn có sức lay động bởi nó cho thấy một điều rất giản dị: trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, con người vẫn có quyền lựa chọn cách mình đối diện với nghịch cảnh. Nụ cười ấy vì thế không chỉ thuộc về Võ Thị Thắng, mà còn trở thành nụ cười của niềm tin, của tuổi trẻ và của một thế hệ đã đặt tương lai của đất nước lên trên những năm tháng riêng của cuộc đời mình.