VŨ XUÂN THIỀU – ĐẠI BÀNG PHÁT SÁNG GIỮA BẦU TRỜI ĐÊM

VŨ XUÂN THIỀU – ĐẠI BÀNG PHÁT SÁNG GIỮA BẦU TRỜI ĐÊM

Có những người được lịch sử nhớ đến bởi một chiến thắng. Nhưng cũng có những người được nhớ bởi khoảnh khắc cuối cùng họ đã lựa chọn điều gì. Với Vũ Xuân Thiều, câu chuyện ấy gắn với một đêm tháng 12 năm 1972, khi một phi công trẻ điều khiển chiếc MiG-21 lao vào bầu trời đầy bom đạn để tìm kiếm những chiếc B-52 đang hướng về miền Bắc.

Vũ Xuân Thiều sinh năm 1945. Năm 1968, sau khi hoàn thành khóa học và huấn luyện bay tại Liên Xô, ông trở về nước, được biên chế về Trung đoàn Không quân Sao Đỏ. Sau đó, ông tham gia lực lượng phi công bay đêm, một nhiệm vụ đòi hỏi trình độ bay và khả năng xử lý tình huống rất cao. Những chuyến bay trong đêm không chỉ là cuộc đấu trí giữa con người với máy móc, mà còn là sự thử thách khắc nghiệt đối với bản lĩnh của người phi công.

Đêm 28/12/1972, trong chiến dịch Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không, Vũ Xuân Thiều nhận lệnh xuất kích từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Sở chỉ huy dẫn đường để ông tiếp cận đội hình B-52 đang bay về hướng miền Bắc. Đó là một chuyến bay đặc biệt nguy hiểm: chiếc MiG-21 phải tiếp cận mục tiêu trong đêm, trong điều kiện đối phương có lực lượng máy bay chiến đấu bảo vệ. Tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cho biết Thiều được dẫn đường vòng ra phía sau đội hình B-52, sau đó phát hiện mục tiêu và xin công kích.

Khoảnh khắc ấy, trên bầu trời chỉ còn những tín hiệu rất ngắn giữa người phi công và sở chỉ huy. Vũ Xuân Thiều áp sát chiếc B-52, phóng tên lửa. Mục tiêu bị thương nhưng chưa bị tiêu diệt. Ông tiếp tục xin công kích lần thứ hai. Sau đó, tín hiệu của chiếc MiG-21 biến mất. Các tư liệu lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam ghi nhận chiếc B-52 bị cháy và rơi, còn Vũ Xuân Thiều đã hy sinh.

Đằng sau khoảnh khắc ấy là một con người có đời sống rất bình thường. Trong một bức thư gửi về gia đình ngày 16/4/1972, khi đang chuẩn bị cho nhiệm vụ đánh B-52, Vũ Xuân Thiều từng viết về quyết tâm của mình. Bức thư sau này được gia đình trao tặng Bảo tàng Phòng không – Không quân để lưu giữ.

Có lẽ điều khiến câu chuyện của ông lay động không chỉ nằm ở vài phút cuối của một chuyến bay. Đó là cả một quá trình chuẩn bị trước khi người phi công bước vào đêm chiến đấu ấy. Muốn điều khiển một chiếc MiG-21 trong đêm, ở độ cao lớn, giữa địa hình phức tạp và sự truy đuổi của đối phương, người phi công phải có trình độ, sự bình tĩnh và khả năng xử lý tình huống chính xác. Những người chỉ huy sau này khi kể lại về Vũ Xuân Thiều đều nhấn mạnh rằng lực lượng bay đêm là nơi tập hợp những phi công có trình độ và bản lĩnh cao.

Vì thế, nếu chỉ gọi Vũ Xuân Thiều là một người “dũng cảm” thì có lẽ chưa đủ. Trước khi có lòng dũng cảm trong khoảnh khắc quyết định, ông đã phải có năng lực để làm chủ chiếc máy bay, bản lĩnh để giữ bình tĩnh và sự rèn luyện để thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện khắc nghiệt.

Đó là một bài học rất gần với tuổi trẻ hôm nay.

Người ta thường nói về thành công bằng khoảnh khắc cuối cùng: một giải thưởng, một thành tích, một cột mốc. Nhưng rất ít người nhìn thấy những ngày tháng đứng phía sau nó. Một phi công giỏi không được tạo nên chỉ trong một chuyến bay. Một bác sĩ giỏi không trở thành bác sĩ giỏi chỉ trong một ca phẫu thuật. Một người làm công tác cộng đồng tốt cũng không thể chỉ dựa vào nhiệt tình trong một chương trình.

Bản lĩnh của một người thường được tạo nên từ những ngày không ai nhìn thấy.

Những giờ học.

Những lần luyện tập.

Những thất bại.

Những lần tự sửa mình.

Những lúc mệt mỏi nhưng vẫn tiếp tục.

Vũ Xuân Thiều đã trải qua quá trình ấy trước khi bước vào bầu trời đêm tháng 12 năm 1972.

Và rồi lịch sử ghi lại chuyến bay cuối cùng của ông.

Đêm ấy, một chiếc MiG-21 nhỏ bé tiếp cận đội hình B-52. Sau cuộc công kích, chiếc B-52 bị cháy và rơi tại khu vực Tạ Khoa, Yên Châu, Sơn La; chiếc MiG-21 của Vũ Xuân Thiều cũng rơi gần đó. Các tài liệu quân sử Việt Nam ghi nhận ông đã hy sinh trong trận đánh này.

Một người ra đi.

Một chiến thắng được ghi lại.

Nhưng phía sau chiến thắng ấy vẫn là một gia đình mất đi người thân, những đồng đội mất đi một người bạn, một người phi công trẻ không còn trở về sau chuyến bay cuối cùng.

Bởi vậy, khi nhắc đến những con người của thời hoa lửa, có lẽ chúng ta không nên chỉ nhìn họ qua những dòng chữ khô cứng trong sách lịch sử. Họ cũng từng có gia đình để thương, những người bạn để nhớ, những ước mơ riêng và một tương lai mà họ chưa kịp sống hết.

Vũ Xuân Thiều cũng vậy.

Ông đã có thể có thêm rất nhiều năm tháng.

Nhưng lịch sử của đất nước khi ấy đã đặt ông vào một thời điểm mà những người trẻ phải đưa ra những lựa chọn không ai mong muốn.

Ngày nay, chúng ta may mắn được sống trong một thời đại khác. Người trẻ không cần phải chứng minh lòng yêu nước bằng việc bước vào một trận không chiến. Những “bầu trời” mà thế hệ hôm nay cần chinh phục có thể là tri thức, khoa học, công nghệ, nghề nghiệp, văn hóa hay những công việc bình dị góp phần làm cho cộng đồng tốt đẹp hơn.

Điều còn lại từ câu chuyện của Vũ Xuân Thiều không phải là lời kêu gọi tuổi trẻ phải sống giống thế hệ trước.

Mà là lời nhắc về trách nhiệm với điều mình lựa chọn.

Nếu đã chọn học, hãy học đến nơi đến chốn.

Nếu đã chọn một nghề, hãy làm nghề bằng năng lực và lòng tự trọng.

Nếu đã nhận một nhiệm vụ, hãy cố gắng hoàn thành nó.

Nếu đã đứng trong một tập thể, đừng chỉ nghĩ đến phần việc của riêng mình.

Bởi một con người có thể không tạo ra những điều vĩ đại mỗi ngày. Nhưng cách chúng ta làm những việc nhỏ hôm nay sẽ quyết định mình trở thành người như thế nào vào ngày mai.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ chuyến bay cuối cùng của Vũ Xuân Thiều. Bầu trời Việt Nam hôm nay đã khác. Những chiếc máy bay chiến đấu không còn xuất kích trong những đêm Hà Nội rung chuyển bởi bom đạn. Nhưng khi nhìn lên bầu trời bình yên ấy, chúng ta vẫn có thể nhớ đến những người từng bay trong bóng tối để bảo vệ nó.

Có những người để lại phía sau một cuộc đời dài.

Có những người để lại một khoảnh khắc.

Vũ Xuân Thiều để lại một chuyến bay.

Một chuyến bay giữa đêm tối, nơi một người phi công trẻ đã thực hiện nhiệm vụ của mình cho đến những giây phút cuối cùng.

Và từ mặt đất hôm nay nhìn lên bầu trời ấy, có lẽ điều đáng nhớ nhất không chỉ là cách ông đã ra đi.

Mà là cách ông đã sống, học tập, rèn luyện và chuẩn bị cho khoảnh khắc đất nước cần đến mình.

Đó chính là dấu ấn của một thế hệ đã đi qua thời hoa lửa.