Vua Hàm Nghi - Khí phách bất khuất dưới ngọn cờ Cần Vương

Trong dòng chảy lịch sử chống ngoại xâm, Vua Hàm Nghi (1871 – 1944), tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, nổi lên như một biểu tượng quật cường của tinh thần yêu nước. Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã thể hiện "khí phách trượng phu" qua những bài luận chống Pháp. Lên ngai vàng khi đất nước lâm nguy, vị vua trẻ tuổi đã kiên quyết từ chối hợp tác với thực dân, sát cánh cùng phái chủ chiến do Thượng thư Bộ binh Tôn Thất Thuyết đứng đầu để tìm con đường cứu quốc.

Đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5/7/1885, cuộc tấn công đồn Mang Cá và tòa Khâm sứ Pháp tại Huế thất bại, kinh thành thất thủ. Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi xuất bôn ra căn cứ Tân Sở (Quảng Trị). Ngày 13/7/1885, tại đây, nhà vua hạ chiếu Cần Vương, kêu gọi sĩ phu, binh lính và nhân dân cả nước đứng lên cầm vũ khí chống giặc. Chiếu Cần Vương nhanh chóng bùng cháy như một ngọn lửa, biến vị vua trẻ trên ngai vàng thành thủ lĩnh tối cao của phong trào kháng chiến toàn dân.

Rời bỏ cung điện vàng son, vua Hàm Nghi cùng đoàn tùy tùng bôn ba qua những vùng núi rừng hiểm trở Quảng Bình, Hà Tĩnh. Dù sống trong gian khổ, thiếu thốn và luôn bị kẻ thù bủa vằn truy lùng, nhà vua vẫn giữ vững ý chí quật cường. Dưới lời kêu gọi Cần Vương, hàng loạt cuộc khởi nghĩa đã bùng nổ mạnh mẽ khắp miền Trung, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất nặng nề.

Đáng tiếc, tháng 11/1888, do sự phản bội của tay sai Trương Quang Ngọc, vua Hàm Nghi bị giặc bắt khi đang nghỉ tại vùng núi Quảng Bình. Ngày 25/11/1888, thực dân Pháp đưa ông xuống tàu đày sang Alger (Algérie, Bắc Phi). Bắt đầu cuộc đời lưu đày năm 18 tuổi, ông vẫn kiên quyết giữ nếp sống, trang phục truyền thống và khí tiết dân tộc. Sau này, ông tìm đến hội họa như một cách gửi gắm nỗi niềm ưu tư cố quốc.

Vua Hàm Nghi trút hơi thở cuối cùng nơi xứ người vào năm 1944. Dù sự nghiệp kháng chiến chịu dở dang, hình ảnh vị vua tuổi trẻ tài cao, dám rời ngai vàng để chịu gian khổ cùng dân tộc vẫn mãi là bản hùng ca bất tử về lòng yêu nước và khí phách Việt Nam.