Vương vấn Tiên Sơn

Đã hàng chục lần, chúng tôi đi trảy hội chùa Hương, nhưng mãi đến mùa lễ hội năm nay, mọi người mới có dịp đến thăm một di tích lịch sử, văn hóa hòa quyện thiên nhiên tươi đẹp, làm vương vấn nỗi lòng như ở động Tiên Sơn, nằm trong quần thể khu danh lam thắng cảnh chùa Hương, Hà Tây.

Qua khỏi chùa Thiên Trù cổ kính, khói hương nghi ngút, đi chừng 100m, có một con đường đá bên phải, xung quanh cây cối sum sê tỏa bóng hai bên, chính là đường leo lên Tiên Sơn. Leo theo đường dốc núi quanh co, uốn lượn chừng 100m nữa, một bên là rừng cây, một bên là vực núi, chúng ta như choáng ngợp bởi một khung cảnh hoàn toàn khác lạ, trang nghiêm, tĩnh lặng đến lạ lùng. Cả một góc núi như được khoét ra, san phẳng cho một ngôi chùa Tiên Sơn và động Tiên Sơn hiện diện. Sương khói, mây mù bảng lảng, ôm lấy Tiên Sơn và từ đây du khách như được tách khỏi những ồn ào, náo nhiệt dưới chân núi, mơ màng nhìn từ trên cao xuống qua làn sương mù thấy một vùng thung lũng xanh tươi như một bức tranh thủy mặc phía trời xa... Quang cảnh nơi đây đã làm say lòng người.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, người quản lý, bảo vệ khu vực Tiên Sơn, vui vẻ đưa chúng tôi thăm chùa và động Tiên Sơn. Vốn là người đã hơn 30 năm gắn bó với Tiên Sơn, ông Tùng thuộc từng viên đá, lối đi, những di tích, cây cối, từng tượng Phật, bát nhang ở nơi này. Theo ông Tùng, chùa Tiên Sơn và động Tiên Sơn có từ thế kỷ thứ 16 cùng với động Hương Tích và động Tuyết Sơn, nằm trong quần thể danh thắng Hương Sơn. Năm 1770, chúa Trịnh Sâm đi du hành khu vực Hương Sơn đã đến Tiên Sơn, trầm trồ khen ngợi cảnh đẹp Tiên Sơn và để lại một tấm bia đá khắc trên vách động Tiên Sơn với sự ngưỡng mộ, ca ngợi chốn núi tiên, huyền ảo:

Chợt khói Thiên Trù thoát rẽ lên

Che che cửa động, một đường len.

Chứa chất quanh quất lồng hương phật

Gõ đá vang lừng trỗi nhạc tiên.

Bảo cái đùn đùn trên bảo tọa

Kim quan trăm trắm trước Kim Liên

Thanh Sa dấu cũ còn di để

Quyến được xe loan, biết mấy phen.

Từ xưa, Tiên Sơn đã đẹp và làm vương vấn lòng người như vậy, nhưng sau đó, trải qua biến thiên của lịch sử, sự thăng trầm của kinh tế, xã hội, nên núi Tiên đã bị lãng quên trong cảnh bị đất đá vùi lấp, cây cỏ phủ đầy chùa tới 130 năm liền không người chăm sóc, gần như thành hoang sơ. Nhưng rồi, “núi Tiên” đã được khôi phục năm 1903. Một cụ già người làng Yến Vĩ, tên là Nguyễn Văn Bách đi làm nương rẫy trên núi, có đánh rơi con dao xuống khe đá, khi đi tìm lại con dao đã phát hiện ra khu vực Tiên Sơn. Từ đó chùa và động Tiên Sơn đã được khôi phục lại. Khi xây dựng Tiên Sơn, nhân dân đã phát hiện ra ba phiến đá trắng trong gọi là Bạch Thạch. Họ đã lấy đá trắng tạc được ba pho tượng gọi là: “Tam vị bồ tát”, hai mâm bồng thờ Đức Ông và Đức Chúa, cùng hai pho tượng là Vương Phụ và Vương Mẫu. Riêng ở trong động Tiên Sơn còn có 5 pho tượng Bạch Thạch thờ gia đình bà chúa Ba (Quan Thế âm Bồ Tát). Công cuộc xây dựng chùa và động Tiên Sơn hoàn thành vào năm 1940, đã trở thành danh thắng nổi tiếng, cuốn hút du khách tới lễ bái, thăm viếng. Tuy vậy, chẳng được bao lâu, Tiên Sơn lại bị chiến tranh tàn phá, bị ném bom vào năm 1947 và 1952, chùa và “núi Tiên” bị tan hoang, trơ trọi. Sau năm 1954, nhân dân Hương Sơn đã đóng góp xây dựng, trùng tu lại Tiên Sơn đúng như hình dáng kiến trúc của chùa và động Tiên Sơn từ thế kỷ 16. Vì vậy, hiện nay Tiên Sơn là một trong những di tích lịch sử, văn hóa và cảnh đẹp thiên nhiên nổi tiếng trong khu vực chùa Hương.

Đến Tiên Sơn, trong lễ hội chùa Hương 2008, du khách như được đắm mình trong cảnh khói sương mờ ảo, thăm chùa Tiên Sơn nhỏ bé, ẩn mình trong vách đá rêu phong cổ kính. Đặc biệt, vào động Tiên Sơn, chúng ta sẽ thấy cả một thế giới nhũ đá, lung linh huyền ảo dưới ánh đèn. Động Tiên Sơn nhỏ gọn, chỉ rộng khoảng vài trăm mét vuông, nhưng có rất nhiều nhũ đá “thiên tạo” rất đẹp. Đó là các nhũ đá, hình hài như: trái tim của Phật, hai bàn tay Phật, mắc áo cà sa Phật, hình mãng xà, đầu voi, đầu rồng, đầu hổ, hình hũ gạo, hũ bạc, vàng và đầu Tiên ông, chuông, khánh đá, mõ đá.

Dùng chiếc búa cao su, chúng tôi gõ vào chuông đá, mõ đá bỗng nổi lên âm thanh trầm hùng, âm vang của tiếng chuông chùa huyền ảo, tiếng mõ âm âm... để nghĩ về lịch sử văn hóa thăng trầm-trầm, thăng của Tiên Sơn mà thấy cảm hoài, vương vấn về một danh thắng “núi Tiên” nổi tiếng này.