Xung phong mở đường thắng lợi

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, dưới sự lãnh đạo tài tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Trung ương Đảng, bộ đội ta đã tạo nên những chiến công oanh liệt trên chiến trường. Trong chiến thắng vang dội đó, lực lượng thanh niên xung phong có đóng góp rất lớn - một trong những nhân tố quan trọng góp phần làm nên “trang sử vàng”, xứng danh anh hùng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Trong suốt “Chín năm làm một Điện Biên”, lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) đã trở thành nguồn bổ sung lực lượng cho bộ đội chủ lực, là lực lượng phối hợp, đảm nhiệm vận chuyển, làm đường trên các hướng tiến công quan trọng dẫn vào Điện Biên Phủ.

Bước chuẩn bị kỹ lưỡng

Bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ, nhận rõ yêu cầu bức thiết của cuộc kháng chiến cũng như khả năng chiến đấu của tuổi trẻ Việt Nam, ngày 15.7.1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị cho Trung ương Đoàn Thanh niên cứu quốc thành lập Đội TNXP công tác Trung ương, tập hợp những thanh niên tình nguyện được giáo dục và tổ chức chặt chẽ, thực sự là đội quân chủ lực để có thể mở hàng trăm kilomet đường, vận chuyển hàng vạn tấn lương thực, đạn dược trong bất kỳ tình huống nào cho bộ đội có đủ điều kiện đẩy mạnh tác chiến theo hướng mở các chiến dịch lớn, dài ngày. Đến tháng 1.1954 (sau 3 năm), quân số Đoàn TNXP đã phát triển lên gần 1 vạn, biên chế thành 8 đội, được chia thành 50 đại đội. Địa bàn công tác của đoàn trải khắp từ Việt Bắc, Tây Bắc và Liên khu 4.

Ngày 13.3.1954, quân ta nổ súng mở màn tiến công quân Pháp ở tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Lực lượng TNXP phối hợp với lực lượng công binh, dân công hỏa tuyến mở nhiều tuyến đường nhằm phá thế độc đạo và chống lại việc đánh phá của địch. Theo đó, các đội TNXP có nhiệm vụ giữ vững mạch máu giao thông trên các tuyến dẫn vào Điện Biên Phủ. Với công cụ thô sơ như: cuốc, xẻng, dây thừng, quang gánh… và tận dụng tối đa cây rừng, chặt tre, gỗ lát đường, đan sọt, chế tạo xe để đựng đất đá, hàng nghìn TNXP đã kiên cường bám trụ ngày đêm làm đường, sửa đường, phá bom bảo đảm giao thông, thông xe ra tiền tuyến.

Tại ngã ba Cò Nòi - điểm gặp nhau của đường số 13 (từ Việt Bắc sang) và đường số 41 (từ Liên khu III, Liên khu IV lên). Đây là đoạn đường xung yếu nhất trong tuyến đường của chiến dịch nên suốt ngày đêm quân địch tập trung máy bay bắn phá dữ dội.

Dù đã trên 90 tuổi, song cụ ông Trần Khắc Lộng, cựu TNXP, hiện đang sinh sống tại quận Hoàng Mai (Hà Nội) vẫn nhớ như in những ngày tháng khốc liệt tại “chảo lửa” Cò Nòi. “Cuộc chiến của bộ đội ở tiền phương, còn cuộc chiến của chúng tôi là tại các cung đường, đèo núi, thác ghềnh, cầu phà để bảo đảm giao thông cho cả một vùng rộng lớn phục vụ cho chiến dịch. Vô vàn khó khăn, vất vả, song với lòng nhiệt huyết, quyết tâm của tuổi trẻ, lực lượng TNXP vẫn luôn hoàn thành nhiệm vụ” - cụ Lộng chia sẻ.

Đèo Pha Đin cũng là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay địch. Với chiều dài 32km (tính từ chân dốc phía Thuận Châu đến chân dốc phía Tuần Giáo), đèo có độ cao 1.600m so với mực nước biển, rừng cây rậm rạp, nhiều đoạn cua gấp, dốc đứng, vực sâu. Đây là tuyến đường "huyết mạch" để lên Điện Biên Phủ. Tại đây, lực lượng TNXP bố trí đến 9 đại đội. Ông Lê Hữu Thảo, hiện đang sinh sống tại tổ 1, phường Mường Thanh (thành phố Điện Biên Phủ), cựu TNXP sau bổ sung cho bộ đội chủ lực trong chiến dịch Điện Biên Phủ kể lại: “Dù bị địch bắn phá ác liệt, đội hình phân tán song với quyết tâm “thanh niên xung phong còn thì mạch máu giao thông luôn được giữ vững”, các đại đội TNXP đã vượt qua mưa bom, bão đạn, lao động hết mình, bảo đảm các lực lượng và phương tiện cơ động theo kế hoạch”.