ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGHỆ THUẬT THAM MƯU QUÂN SỰ VIỆT NAM

ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGHỆ THUẬT THAM MƯU QUÂN SỰ VIỆT NAM

Từ một trong những đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đến Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, rồi người chỉ huy Quân Giải phóng miền Nam, Đại tướng Hoàng Văn Thái đã dành trọn cuộc đời quân nghiệp cho những chiến trường quyết liệt nhất của lịch sử dân tộc. Ở ông nổi bật hình ảnh một vị tướng vừa giỏi tham mưu, vừa sâu sát chiến trường, luôn có mặt ở những thời điểm quân đội đứng trước những quyết định lớn.

Người cán bộ trong đội quân đầu tiên

Hoàng Văn Thái tên thật là Hoàng Văn Xiêm, sinh năm 1915 tại Tiền Hải, Thái Bình.

Cuối năm 1944, ông là một trong 34 đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ngay từ những ngày đầu, ông đã được giao phụ trách công tác tình báo và kế hoạch tác chiến. Những công việc ấy đặt nền móng cho con đường quân nghiệp gắn chặt với công tác tham mưu của ông sau này.

Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên

Ngày 7/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao Hoàng Văn Thái tổ chức Bộ Tổng Tham mưu và đảm nhiệm chức vụ Tổng Tham mưu trưởng.

Khi ấy, quân đội cách mạng còn rất non trẻ. Bộ Tổng Tham mưu cũng đang được hình thành từ những điều kiện ban đầu hết sức thiếu thốn.

Trong hơn tám năm trên cương vị này, Hoàng Văn Thái cùng các cơ quan tham mưu từng bước xây dựng hệ thống tổ chức, phương pháp nắm tình hình, lập kế hoạch và chỉ huy tác chiến.

Từ một cơ quan còn non trẻ, Bộ Tổng Tham mưu từng bước trở thành cơ quan tham mưu chiến lược của quân đội, đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến ngày càng phát triển.

Người Tham mưu trưởng ở Điện Biên Phủ

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Hoàng Văn Thái tham gia chỉ huy nhiều chiến dịch lớn như Biên Giới, Trung Du, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào...

Nhưng dấu ấn nổi bật nhất là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Ông được giao làm Tham mưu trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ, trực tiếp phụ trách công tác tham mưu – tác chiến tại mặt trận, bên cạnh Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp.

Từ việc nghiên cứu tình hình địch, tổ chức lực lượng, xây dựng kế hoạch đến theo dõi diễn biến từng giai đoạn chiến dịch, cơ quan tham mưu do Hoàng Văn Thái phụ trách đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm cho Bộ Tư lệnh có cơ sở để đưa ra những quyết định chiến dịch.

Ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Một dấu mốc lớn của cuộc kháng chiến cũng ghi thêm vào hành trình quân nghiệp của người Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên.

Nam tiến – đến với chiến trường Khu 5

Sau Hiệp định Genève, Hoàng Văn Thái tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội.

Năm 1966, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn đặc biệt ác liệt, ông được cử vào chiến trường Khu 5, giữ cương vị Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5, đồng thời là Quyền Bí thư Khu ủy Khu 5.

Chỉ trong thời gian ngắn, ông cùng tập thể lãnh đạo, chỉ huy Khu 5 tập trung xây dựng thế trận, củng cố lực lượng và tổ chức chiến đấu trên một địa bàn rộng lớn, vừa có đồng bằng, vừa có rừng núi.

Đây cũng là giai đoạn cho thấy rõ một phẩm chất khác của Hoàng Văn Thái: từ một vị tướng trưởng thành chủ yếu qua công tác tham mưu chiến lược, ông có thể trực tiếp hòa mình vào thực tiễn chiến trường.

“Mười Khang” – người chỉ huy Quân Giải phóng miền Nam

Tháng 10/1967, Hoàng Văn Thái được điều vào chiến trường B2, giữ cương vị Phó Bí thư Trung ương Cục, Phó Bí thư Quân ủy Miền và Tư lệnh Bộ Chỉ huy Miền.

Ông được cán bộ, chiến sĩ gọi bằng bí danh “Mười Khang”.

Từ đây, ông trực tiếp cùng Trung ương Cục, Quân ủy và Bộ Chỉ huy Miền tổ chức lãnh đạo, chỉ huy lực lượng vũ trang trên chiến trường miền Nam trong những năm chiến tranh ác liệt nhất.

Những chiến trường khốc liệt

Trên cương vị Tư lệnh Bộ Chỉ huy Miền, Hoàng Văn Thái tham gia lãnh đạo, chỉ huy nhiều chiến dịch và đợt tiến công lớn.

Trong đó có Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, các chiến dịch Chenla I, Chenla II, Nguyễn Huệ và chiến dịch tiến công tổng hợp năm 1972.

Đặc biệt, trong chiến dịch tiến công tổng hợp ở đồng bằng sông Cửu Long năm 1972, ông trực tiếp giữ cương vị Tư lệnh kiêm Chính ủy chiến dịch.

Những năm tháng ấy tiếp tục khẳng định vai trò của Hoàng Văn Thái không chỉ ở năng lực tham mưu chiến lược mà còn ở khả năng tổ chức, chỉ huy trực tiếp trên chiến trường.

Người góp phần chuẩn bị cho mùa Xuân 1975

Sau Hiệp định Paris năm 1973, Hoàng Văn Thái trở về Bộ Tổng Tham mưu, giữ cương vị Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất, phụ trách tác chiến và chi viện chiến trường.

Ông cùng tập thể lãnh đạo Bộ Tổng Tham mưu nghiên cứu, xây dựng các kế hoạch tác chiến chiến lược, chuẩn bị lực lượng và thế trận cho giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến.

Cuối năm 1974 và đầu năm 1975, ông cùng Lê Trọng Tấn báo cáo kế hoạch chiến lược giải phóng miền Nam tại Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng. Những nghiên cứu và chuẩn bị ấy góp phần tạo cơ sở cho việc nắm bắt thời cơ và phát triển cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975.

Một đời gắn với công tác tham mưu

Sau ngày đất nước thống nhất, Hoàng Văn Thái tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong quân đội, trong đó có cương vị Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất.

Từ những ngày đầu thành lập quân đội đến những chiến dịch lớn của hai cuộc kháng chiến, ông đã trải qua nhiều vị trí: người xây dựng cơ quan tham mưu, người hoạch định kế hoạch chiến dịch, người trực tiếp chỉ huy chiến trường.

Đó cũng là nét đặc biệt trong cuộc đời quân nghiệp của ông.

Nếu Điện Biên Phủ ghi dấu Hoàng Văn Thái trong vai trò người Tham mưu trưởng chiến dịch, thì chiến trường miền Nam lại ghi dấu ông với hình ảnh “Mười Khang” – người Tư lệnh Bộ Chỉ huy Miền.

Người đặt nền móng cho một nghệ thuật tham mưu

Đại tướng Hoàng Văn Thái qua đời năm 1986.

Nhưng di sản của ông không chỉ nằm ở những chiến dịch đã đi qua.

Đó còn là cách tổ chức một cơ quan tham mưu chiến lược từ những ngày đầu của quân đội; là phương pháp nắm tình hình, dự báo, xây dựng kế hoạch và chuyển hóa những yêu cầu chiến lược thành hành động trên chiến trường.

Từ một trong 34 đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, ông trở thành Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, rồi người chỉ huy Quân Giải phóng miền Nam.

Một đời quân nghiệp – từ tham mưu đến chiến trường.
Từ những ngày đầu dựng quân đến những mùa Xuân toàn thắng.
Tên tuổi Hoàng Văn Thái gắn với một phần lịch sử hình thành và trưởng thành của nghệ thuật tham mưu quân sự Việt Nam.