ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGHỆ THUẬT THAM MƯU QUÂN SỰ VIỆT NAM

ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGHỆ THUẬT THAM MƯU QUÂN SỰ VIỆT NAM

Từ một cơ quan chỉ có vài cán bộ trong những ngày đầu độc lập, Bộ Tổng Tham mưu từng bước trở thành cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam. Người đặt những viên gạch đầu tiên cho quá trình ấy là Hoàng Văn Thái – vị Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, người đồng hành cùng Võ Nguyên Giáp trong những năm tháng đầu tiên xây dựng một quân đội cách mạng từ gian khó đi đến trưởng thành.

Từ người chiến sĩ trong Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân

Hoàng Văn Thái sinh năm 1915. Ông là một trong 34 chiến sĩ đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ những ngày đầu của lực lượng vũ trang cách mạng, ông đã sớm bộc lộ năng lực tổ chức, chỉ huy và đặc biệt là tư duy về công tác tham mưu.

Nhưng dấu ấn lớn nhất của Hoàng Văn Thái không chỉ nằm ở những trận đánh.

Đó còn là khả năng xây dựng một bộ máy quân sự có tổ chức, có phương pháp và có khả năng tham mưu chiến lược cho một đội quân đang trưởng thành từng ngày.

Người được giao thành lập Bộ Tổng Tham mưu

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước đứng trước vô vàn khó khăn. Quân đội cách mạng còn non trẻ, lực lượng phân tán, kinh nghiệm tổ chức và chỉ huy chiến tranh hiện đại còn hạn chế.

Ngày 7/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao Hoàng Văn Thái nhiệm vụ thành lập Bộ Tổng Tham mưu và giữ chức Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên.

Thời điểm ấy, cơ quan ban đầu chỉ có khoảng 7–8 người.

Từ một bộ máy rất nhỏ, Hoàng Văn Thái từng bước xây dựng tổ chức, phân công nhiệm vụ, đào tạo cán bộ và hình thành hệ thống cơ quan tham mưu từ Trung ương xuống các đơn vị, địa phương.

Đó là công việc ít hào nhoáng nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Muốn có một quân đội mạnh, trước hết phải có một hệ thống chỉ huy và tham mưu đủ sức tổ chức lực lượng, nắm tình hình và đưa ra quyết định đúng lúc.

Từ những đội du kích đến những đại đoàn chủ lực

Trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, Bộ Tổng Tham mưu dưới sự lãnh đạo của Trung ương và Tổng Quân ủy từng bước tham mưu xây dựng lực lượng vũ trang theo hướng ngày càng chính quy.

Tháng 8/1949, Đại đoàn 308 – đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam – được thành lập.

Tiếp đó là các đại đoàn 304, 312, 316, 320, 325 và Đại đoàn công – pháo 351.

Từ những đội du kích ban đầu, quân đội ta từng bước hình thành những đơn vị chủ lực có khả năng tác chiến quy mô ngày càng lớn. Đây là bước phát triển quan trọng về tổ chức và nghệ thuật quân sự trong cuộc kháng chiến.

Hoàng Văn Thái giữ vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng hệ thống tham mưu và tổ chức lực lượng ấy.

Ông không chỉ xây dựng một cơ quan.

Ông góp phần xây dựng phương pháp để một quân đội non trẻ có thể trưởng thành qua từng chiến dịch.

Người tham mưu trưởng trên chiến trường Điện Biên Phủ

Trong Chiến cuộc Đông Xuân 1953–1954, Hoàng Văn Thái được giao làm Tham mưu trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày 26/11/1953, ông dẫn đầu đoàn tiền phương của Bộ Tổng Tư lệnh lên Tây Bắc để nghiên cứu chiến trường, nắm tình hình và chuẩn bị phương án tác chiến.

Ngày 6/12/1953, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Bộ Chỉ huy chiến dịch do Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy; Hoàng Văn Thái giữ cương vị Tham mưu trưởng.

Tại Điện Biên Phủ, công tác tham mưu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Từng diễn biến của chiến trường phải được nắm bắt.

Từng phương án phải được nghiên cứu.

Từng thay đổi về lực lượng, địa hình, hỏa lực và thế bố trí của đối phương phải được phân tích để phục vụ quyết định của Bộ Chỉ huy chiến dịch.

Và trong quá trình ấy, một quyết định mang tính bước ngoặt đã được đưa ra: chuyển phương châm từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Không chỉ là một nhà tham mưu

Hoàng Văn Thái không phải người chỉ đứng sau bàn bản đồ.

Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, ông trực tiếp tham gia công tác tham mưu, chỉ huy ở nhiều chiến dịch lớn như Biên giới, Trung du, Đường 18, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và Điện Biên Phủ.

Chính những trải nghiệm thực tiễn ấy giúp ông hiểu rằng tham mưu quân sự không thể tách rời chiến trường.

Một người làm tham mưu giỏi phải biết chiến trường đang thay đổi như thế nào; một kế hoạch tốt phải được kiểm chứng bằng thực tiễn.

Đó cũng là một trong những dấu ấn nổi bật trong tư duy quân sự của Hoàng Văn Thái.

Người chỉ huy trên những chiến trường lớn

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, Hoàng Văn Thái tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách.

Năm 1966, ông được giao làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5; năm 1967, ông được Trung ương cử làm Phó Bí thư Trung ương Cục, Phó Bí thư Quân ủy Miền và Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam.

Ở những cương vị mới, người từng đặt nền móng cho công tác tham mưu chiến lược tiếp tục trực tiếp trải qua những chiến trường ác liệt nhất.

Từ Việt Bắc đến Điện Biên Phủ.

Từ Khu 5 đến chiến trường miền Nam.

Con đường quân sự của Hoàng Văn Thái gắn với những bước trưởng thành quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cả hai cuộc kháng chiến.

Một đời xây dựng nghệ thuật tham mưu

Sau Hiệp định Paris năm 1973, ông trở về Bộ Tổng Tham mưu với cương vị Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất, phụ trách tác chiến và chi viện chiến trường.

Trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975, ông cùng tập thể Bộ Tổng Tham mưu tham gia nghiên cứu, xây dựng kế hoạch chiến lược giải phóng miền Nam.

Các quân đoàn chủ lực lần lượt được thành lập trong giai đoạn 1973–1975, tạo nên lực lượng cơ động mạnh cho những chiến dịch có ý nghĩa quyết định.

Một vòng tròn lịch sử dường như khép lại.

Người từng bắt đầu xây dựng cơ quan tham mưu cho một quân đội còn non trẻ năm 1945, sau ba thập niên, tiếp tục góp phần chuẩn bị cho quân đội ấy bước vào giai đoạn quyết định của cuộc chiến tranh giải phóng.

“Người đặt nền móng”

Nhắc đến Hoàng Văn Thái, người ta thường nhớ đến một vị tướng trận mạc.

Nhưng phía sau hình ảnh ấy còn là một nhà tham mưu chiến lược, một người dành phần lớn cuộc đời để xây dựng tổ chức, đào tạo cán bộ và hoàn thiện hệ thống tham mưu của quân đội.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng đánh giá Hoàng Văn Thái là người có “công đầu” trong việc từng bước xây dựng hệ thống cơ quan tham mưu của quân đội, từ Bộ Tổng Tham mưu đến cơ quan tham mưu các cấp, các quân chủng, binh chủng và địa phương.

Đó là một di sản không chỉ được đo bằng những trận thắng.

Nó còn nằm trong cách một quân đội học cách tổ chức, cách suy nghĩ, cách chuẩn bị và cách đưa ra quyết định trên chiến trường.

Chuyện thời hoa lửa

Có những vị tướng được nhớ bởi một trận đánh.

Có những vị tướng được nhớ bởi một chiến dịch.

Hoàng Văn Thái được nhớ bởi cả một nền móng.

Từ một cơ quan chỉ có vài người đến một hệ thống tham mưu của cả quân đội.

Từ những đội du kích đến những đại đoàn chủ lực.

Từ những ngày đầu dựng quân đến những chiến dịch làm thay đổi cục diện chiến tranh.

Đại tướng Hoàng Văn Thái – người đặt nền móng cho nghệ thuật tham mưu quân sự Việt Nam.

Một đời cầm quân.

Một đời dựng nền.