Mỗi câu chuyện trong cuốn kỷ yếu này là những ngày chiến đấu đầy hào hùng của các TNXP thời chống Pháp".

Ông Hải bảo: "Mỗi câu chuyện trong cuốn kỷ yếu này là những ngày chiến đấu đầy hào hùng của các TNXP thời chống Pháp".

Lần giở trong ký ức, ông Hải nhớ nhất lần gặp cụ Vương Đình Chí, cựu TNXP thời kỳ kháng chiến chống Pháp ở Tổ 8, phường Tô Hiệu. Cụ Chí năm nay đã bước sang tuổi ngoài 90, nhưng khi nhắc lại những ngày đầy hào hùng năm xưa, cụ như khỏe ra. Cụ Chí kể, ngày đó cụ xung phong tham gia làm nhiệm vụ tại khu vực cầu Tà Vài. Thực dân Pháp cho máy bay ném bom ác liệt, khiến đất đá, cây cối bên đường đổ ập xuống mặt đường. Chúng đánh 2 điểm giao thông trọng yếu của ta là cầu Tà Vài và ngã ba Cò Nòi, hòng cắt đường tiếp tế cho Điện Biên Phủ.

Cứ mỗi đợt máy bay Pháp trút bom là mặt đất rung chuyển, đường xá, cầu cống bị cày xới tan tác. Khi máy bay vừa rút, cụ Chí cùng các đồng đội sử dụng dao, cuốc, xẻng nhanh chóng san đường để cho xe qua. Người đan rọ nứa, bỏ đá cuội vào trong, sắp rọ đá thành hai bên lề đường rồi đặt bó cây ngang giữa 2 rọ tạo thành đập tràn, đường ngầm cho xe ô tô, xe thồ và bộ đội đi qua an toàn. Kể đến đây cụ Chí bỗng dừng lại và giơ tay lên quả quyết: "Khi đó chúng tôi đều xác định dù khó khăn, nguy hiểm, nhưng tất cả chúng tôi đều quyết tâm đảm bảo đường xá để cho xe lưu thông được".

Mỗi câu chuyện mà ông Hải sưu tầm được đều thể hiện ý chí sắt đá của thế hệ cha anh đi trước. Trong lần được tiếp chuyện cụ Nguyễn Văn Ký, phường Quyết Tâm, TP. Sơn La, ông Hải đã sưu tầm được những tư liệu quý giá. Cụ Ký cùng đồng đội của mình đã có 180 ngày đêm chiến đấu, phục vụ chiến đấu bảo vệ mạch máu giao thông trên đèo Pha Đin.

Khi đó cụ Ký kể: Cùng với Ngã ba Cò Nòi, đèo Pha Đin bị địch đưa máy bay đến thả bom cày xới liên tục. Chúng đánh bom từ tờ mờ sáng đến khi mặt trời lặn. Có đợt địch huy động hàng chục máy bay đánh phá liên tục 18 ngày đêm. Máy bay Pháp cày xới khiến đèo Pha Đin chi chít hố bom. Sang đầu tháng 4/1954, những trận mưa đầu mùa làm cho đường sạt lở gây khó khăn cho việc vận tải. Đúng thời điểm này, cấp trên có lệnh gấp cho 10 xe chở đạn vượt đèo Pha Đin vào ban ngày. Địch cho máy bay quần đảo bắn phá khiến xe đầu trúng bom bốc cháy, rồi xe thứ 2, thứ 3. Trước tình thế này, tôi cùng anh em đơn vị bất chấp hiểm nguy, cùng nhau xuống đường dập lửa và bốc hàng trên xe di chuyển vào nơi an toàn. Bất chấp sự bắn phá ác liệt của giặc Pháp, vừa lo xe đạn có thể nổ bất cứ lúc nào. Bằng sự mưu trí dũng cảm, tôi và các đồng đội đã cứu được 7 xe đạn về nơi an toàn.